http://www.mporos.gr/neoxori

Η ενασχόληση των Μποριανών PDF Εκτύπωση E-mail
Γράφει ο/η Δημήτρης Κοφτερός   
17.12.07
 Απ’ τα εξήντα περίπου παραδοσιακά επαγγέλματα που αναφέρονται στην έρευνα του Πανεπιστημίου Αιγαίου, τα μισά λειτουργούσαν και στο Μπορό. Να διευκρινίσουμε όμως ότι ο μικρός γεωγραφικός χώρος, δεν βοηθούσε στην αποκλειστική ενασχόληση των κατοίκων με το συγκεκριμένο επάγγελμα που τυχών δήλωναν. Το «επάγγελμα» συμπλήρωνε το εισόδημα που ήταν συνήθως απ’ τη καλλιέργεια της ελιάς.

Ο Μπορός, είναι ορεινό χωριό και είναι κατάφυτος από ελιές. Οι ελιώνες στο μεγαλύτερό τους μέρος ανήκαν σε μεγαλοκτηματίες. Οι Μποριανοί είχαν στη κατοχή τους λίγα και μικρά κτήματα και έτσι ήταν αναγκασμένοι να δουλεύουν «μεροκάματο» στα κτήματα των γαιοκτημόνων. Κάθε τσιφλικάς είχε τους δικούς του εργάτες. Μαζώχτριες, ραβδιστάδες και αγωγιάτες αποτελούσαν το «νταϊφά». Επικεφαλής του νταϊφά, ο επιστάτης - κεχαγιάς. Απ’ τα ξημερώματα ως το ηλιοβασίλεμα οι άνθρωποι δούλευαν. Δεν υπήρχε οκτάωρο, δεν υπήρχαν ρολόγια.

Ο επιστάτης παρακολουθούσε μια - μια τις μαζώχτριες, έγραφε τις «καλαθίδες» και έλεγχε τους ραβδιστάδες πόσες μπολάδες (ελιές) θα ραβδίσει ο καθένας. Μου έλεγε κάποιος «καλός» κεχαγιάς πως για να αυξήσει την παραγωγή, πήγαινε και έριχνε κρυφά στο καλάθι κάθε μαζώχτριας ένα σύκο. Ύστερα έλεγε φωναχτά. «αυτή που έφαγε το σύκο δεν γέμισε ακόμα την καλαθίδα».Το άλεσμα της ελιάς μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, γινόταν με πρωτόγονα μέσα. Απ’ το 1880 περίπου, άρχισαν να στήνονται ένα - ένα τα ατμοκίνητα ελαιοτριβεία. Στο Μπορό κατασκευάστηκαν δύο εργοστάσια. Ένα έκτισε ο μεγαλοκτηματίας Αθανασέλλης ή Μαύρος έξω απ’ το χωριό σε θέση κοντά στο ποτάμι και η τοποθεσία ονομάσθηκε «κάτω μηχανή» και ένα οι Αδελφοί Μαραγγέλη στην είσοδο του χωριού. «Η πάνω μηχανή». Και τα δυο ελαιοτριβεία έγιναν για να εξυπηρετούν τους δυο μεγαλοκτηματίες.

Βέβαια άλεθαν και οι Μποριανοί, όποτε τους το επέτρεπαν. Στις μηχανές δούλευαν αρκετοί Μποριανοί. Άλλος χαμάλης, άλλος στο πιεστήριο (μπασκί), άλλος στα βόλια και άλλος στο καζάνι. Ο μηχανικός επέβλεπε για τη καλή λειτουργία του εργοστασίου. Ο διευθυντής ήταν ο επικεφαλής της ομάδας. Προγραμμάτιζε τη μέρα που θα άλεθε κάποιος,μετρούσε το λάδι και έλεγε την οξύτητά του, επέλεγε τους εργάτες του ελαιοτριβείου κ.α. Μόλις τέλειωνε το μάζεμα της ελιάς, έβγαινε ο ντελάλης και ενημέρωνε τους Μποριανούς πως επιτρέπεται το κοκολόϊ. Πολλοί ήταν εκείνοι που πήγαιναν και μάζευαν ότι είχαν ξεχάσει οι μαζώχτριες. Πηγαίναμε και εμείς τα παιδιά. Στόχος μας οι καραμέλες του Κωστή του Φράγγου.

Η καλλιέργεια της ελιάς ήταν προσοδοφόρα. Τα φθηνά μεροκάματα και η ζήτηση του λαδιού (εξαγωγές στη Ρωσία και τροφοδοσία των αστικών κέντρων της Μ. Ασίας) ήταν το κίνητρο για τη συστηματική καλλιέργεια. Κλάδευαν και έσκαβαν τους ελιώνες. Τα λιπάσματα και το ράντισμα ήταν ακόμα άγνωστα. Το κλάδεμα γινόταν κάθε δεύτερο χρόνο. Υπήρχαν ειδικευμένοι εργάτες που αναλάμβαναν να συμμαζέψουν τις ελιές-μπολάδες. Κοντά στο μάστορα και ο βοηθός που έβγαζε τους «φαγάδες», ξεχώριζε τα χονδρά ξύλα απ’ τα κλαδιά, έκαιγε ότι ήταν άχρηστο. Τα χοντρά ξύλα τα μάζευαν για να ζεσταθούν το χειμώνα. Τα κλαδιά τα έδιναν τροφή στα ζώα. Στο κάψιμο των κλαδιών συμμετείχαν και οι γυναίκες. Το σκάψιμο ήταν επίπονη δουλειά. Γινόταν από άνδρες και γυναίκες. Φωνές, γέλια, τραγούδια ακούγονταν από κάθε μερά. Οι περισσότεροι ελιώνες βρίσκονται στις βουνοπλαγιές.

Για να κρατηθεί το χώμα απ’ τη βροχή, έχτιζαν σε κάθε ελιά, ημικυκλικό πέτρινο ανάχωμα, τη λεγόμενη πεζούλα. Εδώ έβρισκαν δουλειά όσοι γνώριζαν να χτίζουν. Βοηθοί, μάστοροι και πετράδες έχτιζαν πεζούλες όπου δεν υπήρχαν ή επιδιόρθωναν τις χαλασμένες (χαλάστριες). Αυτοί οι χτιστάδες, έφτιαχναν και τα ντουβάρια. Ντουβάρι ήταν τοίχος από πέτρα και χτιζόταν στα σύνορα του ελιώνα ή του χωραφιού. Τότε δεν υπήρχαν συρματοπλέγματα και τα πέτρινα ντουβάρια προστάτευαν το κτήμα από τα ζώα και τους ανθρώπους. Μες τους ελιώνες, φύτρωναν αγριοαχλαδιές και τις μπόλιαζαν σε ήμερες αχλαδιές (απιδιές). Έτσι τους καλοκαιρινούς μήνες γυρίζαν τα κτήματα, μάζευαν τα απίδια (αχλάδια) και τα πουλούσαν. Θυμάμαι τον Αριστείδη Αρχοντέλη, στη κάτω μηχανή, να ζυγίζει κουφίνια γεμάτα με απίδια. Μοσχοβολούσε ο χώρος απ’ τη μυρουδιά των απιδιών και της λιγαριάς. Ύστερα οι κοπέλες τα διάλεγαν και τα έβαζαν σε μικρά κασελάκια έτοιμα να φύγουν για το εμπόριο.

Η περιοχή μας είναι γεμάτη νερά. Δίπλα στο νερό έστηναν και ένα μπαχτσέ. Σ’ Φαϊντά, στου Καργιούλ, στου Πγαδέλ, σκ’ Τριψύχ δίπλα στο ποταμό το Πριόνα ή Καλιαμά έκανε ο κάθε Μποριανός και ένα μπαχτσέ. Πολλά έκαναν για να επιβιώσουν. Όλοι είχαν μια κατσίκα, δυο κότες, ένα γάϊδαρο.

Κάποιοι είχαν και λίγα πρόβατα. Απ’ το γάλα έκαναν τυρί, μυζήθρα και τραχανά. Όταν καλοκαίριαζε κούρευαν τα πρόβατα και απ’ το μαλλί έφτιαχναν χονδρές φανέλες για το χειμώνα. Τη κοπριά την έριχναν λίπασμα στο κήπο. Τους καλοκαιρινούς μήνες μάζευαν τροφή για τα ζώα. Όπου υπήρχε «αφατσιά», τη μάζευαν, έκαναν «μπάλες» και τη μετέφεραν στο κατώι (αχυρώνα). Οι γυναίκες έβαζαν κρεβατή και ύφαιναν τα περισσότερα ρούχα του σπιτιού. Χράμια, σεντόνια, προικιά, πουκάμισα, γυναικείες βράκες. Ότι δεν μπορούσε να φορεθεί, ότι πάλιωνε, το έκοβαν σε λουρίδες το ύφαιναν και το έκαναν κουρελού (τζατζαλί). Παράλληλα με την ενασχόληση τους με τη γεωργία, κάποιοι Μποριανοί έμαθαν και μια τέχνη για να συμπληρώνουν το εισόδημά τους και έτσι να επιβιώσουν.


Τα κυριότερα «επαγγέλματα» ήταν: Αγωγιάτες, Αραμπατζήδες, Ράφτες, Μοδίστρες, Μαραγκοί (Ντουλουγέρηδες), Μουσικάντες, Ντελάληδες, Κουρείς, Καφετζήδες, Ζευγάδες, Γανωτζήδες, Καμινιάριδες (κάρβουνο, ασβέστης), Σιδηρουργοί-πεταλωτές, Σαπουνάδες, Χτίστες, Χαμάληδες, Σαμαράδες, Κεχαγιάδες, Εκτιμητές, Ξυλοκόποι (μπισκιτζίδες), Μηχανικοί, Ιεροψάλτες, Κλαδευτάδες, Μεταλλωρύχοι, Πρακτικοί γιατροί (μαμή)


ΚΡΕΟΠΩΛΕΙΟΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΠΑΝΑΓΟΥ


ΚΟΥΡΕΙΟΝ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΒΑΓΙΑΝΝΗ


ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΝ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΘΕΟΧΑΡΗ ΓΙΑΛΟΥΡΗ


ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΠΑΝΑΓΟΥ



ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΒΕΝΕΤΗ



ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΘΑΝΑΣΕΛΛΗ


ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΑΒΑΓΙΑΝΝΗ "ΚΡΥΣΤΑΛ"


ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΒΕΡΒΕΡΗ "ΤΟ ΚΑΖΙΝΟ"

ΥΠΟΔΗΜΑΤΟΠΟΙΕΙΟΝ ΣΑΒΒΑ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΘΑΛΑΣΣΕΛΛΗ
Τελευταία ανανέωση ( 02.01.08 )
 
< Προηγ.

Το περιοδικό μας

Κατεβάστε όλα τα τεύχη του περιοδικού

Παράθυρο στο χωριό

Hello, you either have JavaScript turned off or an old version of Macromedia's Flash Player. Get the latest flash player.

Facebook

Facebook

Youtube

Youtube
Κυριακή
5
Ιουλίου
Αθανασίου του εν Άθω, Λαμπαδού, Κυπριανού